Taalverwerving


 * Inleiding[[image:afb_taal.jpg width="390" height="192" align="right"]] **

Het verwerven van een taal is een proces dat van vele factoren afhankelijk is. Allereerst moet onderscheid gemaakt worden tussen het verwerven van een eerste taal, tweede, derde etc. In dit document wordt ingegaan op de ontwikkeling van een taal bij een baby/kind. Verder wordt er gekeken naar kinderen voor wie het Nederlands de tweede taal is. Als laatste wordt onderzocht wat de struikelblokken zijn in de schooltaal. Wat maakt vakspecifieke schooltaal lastig en waarom heeft het ene kind er meer moeite mee dan het andere kind.

De moedertaal is de taal die een kind gedurende de eerste levensjaren hoort en gebruikt. De huisgenoten en opvoeders gebruiken de taal om het kind aan te spreken en ook gebruiken de huisgenoten deze taal onderling. Heel vaak wordt aangenomen dat het aanleren van de moedertaal een kwestie is van napraten. Een kind gebruikt vertrouwde klanken om wensen kenbaar te maken wanneer er op een goede manier op gereageerd wordt dan is blijkbaar het juiste woord of de goede zin gebruikt. Het kind leert een taal dan volgens de 'Trial and Error' methode. Wanneer echter goed gekeken wordt naar de taalkundige ontwilkkeling van een kind zien we dat er meer is dan alleen het napraten. Onderstaand kader bevat een aantal voorbeelden van regelmatig waargenomen fouten, gemaakt door kleine kinderen. De eerste reactie bij het lezen van de fouten is een schouderophalen; "Wat is hier bijzonder aan?" Wanneer we beter kijken zien we dat het kind in kwestie toch wel bijzondere fouten maakt. Wanneer een kind alleen maar zou napraten dan zou het nooit het woord paards gebruiken i.p.v. paarden. Geen enkele volwassene, die het nederlands goed beheerst, zal paards of boden gebruiken. Dus onze kinderen doen meer dan alleen maar napraten, maar wat doen ze dan nog meer?
 * Moedertaal**

//Regels// Om de gehoorde klanken en woorden en zinnen te gebruiken gaat een kind uitproberen. Met dit uitproberen wordt niet alleen 'Trial and Error' gekeken welke woorden waar voor dienen maar zoals uit het voorbeeld blijkt gaat het kind ook regels ontwikkelen en toepassen. De fouten uit het voorbeeld zijn te verklaren door onderstaand voorbeeld. Eenvoudige regels worden dus door een kind op nieuwe situaties toegepast. Een kind wordt hierop door zijn opvoeders aangesproken wanneer het een regel verkeerd toepast. Door feedback in een vroeg stadium door degenen die het kind ook de taal aanbieden wordt de taalvaardigheid al snel groter. Zonder deze feedback zal een kind niet op een natuurlijke manier leren welke regels en uitzonderingen er zijn. //Hoe vaardig een kind wordt in de moedertaal hangt niet alleen af van de hoeveelheid contact/taalaanbod er is met de taal maar ook van de kwalieteit van de feedback die het kind krijgt.//

Wanneer een persoon in de situatie is dat de gesproken taal op school/werk etc. niet de moedertaal is dan moet er dus een nieuwe taal aangeleerd worden. In Nederland geld dat voor veel immigranten en kinderen van immigranten die ondanks dat ze in Nederland wonen toch niet het Nederlands als moedertaal meekrijgen. Het taalgevoel is niet ontwikkeld voor de nieuwe taal en de regels zijn niet op een speelse manier eigen gemaakt. Door middel van cursussen en scholing moet de nieuwe taal eigen gemaakt worden.
 * Tweede taal**

//Opvallend// Dat het aanleren van een tweede taal voor velen een lastige opgave is, is geen nieuws. De vraag hoe dit dan komt is ook een belangrijke vraag voor degenen die betrokken zijn bij het proces. In het kopje **Moedertaal** hebben we gezien dat een peuter een taal leert vanuit het horen, na het horen gaat het kind zelf regels ontdekken en toepassen. In het onderwijs waar we een leerling een nieuwe taal aanleren doen we vaak precies het tegenovergestelde: We beginnen met woordjes en grammaticaregels en gaan er daarna zinnen van maken. Dit euvel is bij velen wel bekend en wordt vaak opgelost door een stage te doen in een omgeving waar de aan te leren taal __goed__ gesproken wordt. Dus in een ander land. //Omgeving// Dus het aanleren van een vreemde taal kan het best gebeuren in een omgeving waar de taal gesproken wordt, net zoals het aanleren van de moedertaal. Maar één factor die zeer belangrijk is, is de feedback. We hebben gezien dat zonder goede feedback een kind de moedertaalk nooit goed machtig wordt. Wanneer een stage wordt gedaan in een ander land dan wordt de stagiar waarschijnlijk omringd door mensen die die taal goed beheersen en in staat zijn goede feedback te geven. Wanneer dit niet gebeurt zal de stagiar weinig opsteken op taalgebied. //Feedback// Wanneer de omgeving van een student niet in staat is om goede feedback te geven is er een risico dat de student de tweede taal niet op een natuurlijke manier kan aanleren. Deze situatie komt vaak voor. In veel gevallen heeft een eerste, tweede generatie immigrant een omgeving/vriendenkring waarin de meeste personen in dezelfde taalsituatie zitten als de student zelf. Hierdoor ontbreekt de goede feedback. De feedback moet dus van docenten of uit studieboeken komen. //In de praktijk is de docent dus een van de weinige personen die een student ontmoet om goede feedback van te ontvangen.// Dit houdt in dat de docent dat ook moet doen en op een constructieve manier de student op zijn fouten moet wijzen.

Het begrip schooltaal staat voor het taalgebruik dat gebruikt wordt in de lessen. Thuistaal is het taalgebruik van een kind thuis, dit kan sterk afwijken van het taalgebruik op school. Een belangrijke factor is het opleidingsniveau van de ouders. Maar net zo belangrijk is de manier waarop thuis gesproken wordt met het kind, korte eenvoudige zinnetjes of moet het kind al redeneren. //Verschil// Binnen een groep zijn dus grote verschillen in taalvaardigheid. Een kind dat geleerd is uit te leggen wat het wil en daarvoor argumenten te gebruiken, zal beter in staat zijn zaken te benoemen en te omschrijven waarmee het in het onderwijs in aanraking komt. Wanneer de schooltaal thuis al is bijgebracht kan het kind zich direct richten op de inhoud.
 * Schooltaal**

De docent zal zich het bovenstaande moeten realiseren. Gedurende de lessen moet dus niet alleen de inhoud aangeleerd worden maar ook een stuk taalvaardigheid.

[] [] []
 * Bronnen**