Studiedag

Hieronder een overzicht van de belangrijkste conclusies die aan bod zouden moeten komen op de studiedag.
De studiedag is in de opgave onderverdeeld in 4 producten, die in de volgende volgorde aan bod komen: Product 2: Taalgericht vakonderwijs en taalbeleid Product 4: Leerganganalyse en voorbeeldenlessen Taalgericht Vakonderwijs Product 1: Taalsituatie in beeld Product 3: Elke docent een taaldocent

Voor de verschillende producten staat nog even genoemd wat er van ons verwacht werd en vervolgens een korte conclusie omtrent de gestelde vraag. Als er powerpoints of ander activerende didactiek wordt gevraagd dan is dit genegeerd. We hebben namelijk al veel tijd gestoken in de rubric en daardoor hebben we de rest van de studiedag samengevat in onderstaand overzicht.

Voor een aantal onderdelen wordt verwezen naar andere stukken die te vinden zijn bij het kopje "Rubric" en ook bij de "Lesbeoordeling met Rubric".

**Taalgericht vakonderwijs en taalbeleid//.//**
Zie Rubric.
 * //Maak op een activerende manier duidelijk wat taalgericht vakonderwijs is (maak gebruik van de termen: contextrijk, taalsteun, interactie en samenwerkend leren).//**

//**Laat zien, in een kort overzicht, hoe een taalbeleid georganiseerd/gerealiseerd kan worden (gebruik daarbij voorbeelden van andere scholen); wat het verschil is tussen geïntegreerd taalbeleid en taalondersteuning in aparte lessen en welk voordeel/nadeel leerlingen bij beide hebben. Maak ook de rol van de directie hierin duidelijk.**// Taalbeleid is aangepaste didactiek (vernieuwend), gericht op taalproblematiek. Het behelst een geïntegreerde aanpak die is gedifferentieerd per school. Taalbeleid is dus een school-brede aanpak (vakoverstijgend), anders dan taalondersteuning in aparte lessen. Uit onze analyse kwam naar voren dat het gewenst is dat de hele sectie Nederlands aandacht schenkt aan schoolse taalvaardigheden. Gewenst is ook dat docenten in alle secties inspelen op taalproblemen bij leerlingen, in iedere sectie is een geschoolde NT2 docent. Als laatste kan er gericht gewerkt wordt aan individuele taalachterstanden, hiervoor moet 1 uur ingeroosterd worden. Door de hierboven beschreven stappen te organiseren zal de leerling wel weer wat extra tijd kwijt zijn. Het grote voordeel is natuurlijk dat leerlingen met een taalachterstand hierin extra worden ondersteund. Taalbeleid is nodig omdat het taalniveau te laag is; slecht lezen, kleine woordenschat, slechte analyse en moeite met formuleren. Als er geen taalbeleid is dan zullen de leerlingen zelf meer moeten doen om de verschillende woorden (vaktaal/schooltaal) zich eigen te maken. De taalondersteuning is dan minder samenhangend en valt of staat bij de interesse/professionaliteit van de docent. Het taalbeleid moet gedragen worden door de schoolleiding/directie. Er worden diverse overleggen tussen teams, secties, coördinatoren, schoolleiding en externe organisaties gehouden. Er moet rekening worden gehouden met weerstand: "Alweer een vernieuwing".

**Leerganganalyse en voorbeeldenlessen Taalgericht Vakonderwijs.**
Zie Rubric
 * //Maak een criteriumlijst aan de hand waarvan het docententeam een leergang kan// //analyseren (met het oog op taalgericht vakonderwijs) en overtuig deze docenten van het nut van zo’n exercitie. Maak 2 lessen (op basis van de didactische analyse) en laat docenten die zelftaalgericht maken. Voeg daar als controle jullie eigen uitgewerkte lessen aan toe (let vooral op een zelfde lay-out, de taaldoelen, de werkvormen etc.) en onderstreep (letterlijk) de kenmerken van taalgericht onderwijs.//**

Natuurlijk moet er bij proefwerken aandacht zijn voor taalfouten. We hebben gezamenlijk besloten dat het belangrijk is om taalfouten aan te geven, dus om ze te markeren als je een proefwerk na kijkt. We willen niet meteen punten gaan aftrekken voor algemene taalfouten omdat dit niet een positieve stimulans is om het beter te gaan doen, denken wij. Dit is natuurlijk anders als de woorden de essentie van de vraag uitmaken. Steeds dezelfde fout moet echter in geen geval steeds weer fout gerekend worden. Het zou leuk zijn om een soort van pluspunten te geven als er geen taalfouten worden gemaakt. Dit zou ons aanspreken maar is wat lastig uit te voeren denken we.
 * //Maak een voorstel/discussiestuk hoe om te gaan met het beoordelen van taal bij proefwerken. Aftrek voor taalfouten? Hoe gaat men om met steeds dezelfde fout?//**

**Taalsituatie in beeld**
We kunnen concluderen dat  kinderen vertrouwde klanken gebruiken om wensen kenbaar te maken; wanneer er op een goede manier op gereageerd wordt dan is blijkbaar het juiste woord of de goede zin gebruikt. Het kind leert een taal dan volgens de 'Trial and Error' methode. Wanneer echter goed gekeken wordt naar de taalkundige ontwikkeling van een kind zien we dat er meer is dan alleen het napraten. Het kind gaat ook regels ontwikkelen en toepassen. In het onderwijs (tweede taal bijvoorbeeld) waar we een leerling een nieuwe taal aanleren doen we vaak precies het tegenovergestelde: We beginnen met woordjes en grammaticaregels en gaan er daarna zinnen van maken. Dit euvel is bij velen wel bekend en wordt vaak opgelost door een stage te doen in een omgeving waar de aan te leren taal __goed__ gesproken wordt. Dus in een ander land.
 * Een PowerPoint presentatie over eerste en tweede taalverwerving, waarbij overeenkomsten en verschillen duidelijk worden. Maak ook duidelijk hoe leerlingenkenmerken (vooral sociaal- milieu) van invloed kunnen zijn op taal en cognitieve ontwikkeling.**

Het allerbelangrijkst bij het aanleren van een taal is echter de feedback. Wanneer de omgeving van een student niet in staat is om goede feedback te geven is er een risico dat de student de tweede taal niet op een natuurlijke manier kan aanleren. In bepaalde mileus kan het zo zijn dat die feedback minder vaak of automatisch wordt gegeven. Bijvoorbeeld als de ouders en vrienden onderling een andere taal blijven spreken dan de taal die geleerd wordt. Er is dan geen kans om goede feedback te krijgen op de manier waarop de taal wordt gebruikt buiten het onderwijs om.

Als voorbeeld hieronder een quizvraag over synoniemen. Noem minstens 6 straattaal synoniemen voor:
 * Maak een activerende opdracht voor docenten en directie waarbij taalvarianten duidelijk (zichtbaar/hoorbaar) worden (denk bijvoorbeeld aan een quiz, dvd,enz.).**
 * Vriend = mattie, makka, gardasj, swa, pape, ouwe, homie
 * Joint/wiet = jamma, wierie, wietrie, klatser, cheiba, pittoe
 * Meisje = sma, makkel, chima, chick, chicka, Rachel (lelijk), snorro (vrouw met snor)

De antwoorden hebben we lichtgekleurd erachter gezet.

**Elke docent een taaldocent:**
Als het goed is, is bij al het voorgaande dit al naar voren gekomen. Ook bij de Rubric (tijdens het uitvoeren van de les) zal het duidelijk blijken dat er een goed pedagogisch klimaat moet zijn wil de les lukken. In een goed pedagogisch klimaat voelen leerlingen zich erkend en gewaardeerd. Het is een veilige omgeving; er mogen fouten worden gemaakt. Dit betekend bijvoorbeeld dat leerlingen zichzelf kunnen zijn, dat de docent zich geaccepteerd voelt door de leerlingen, dat er ook wel eens ontspannen kan worden, dat de docent de leerlingen positief benaderd, de leerlingen pesten elkaar niet, de leerlingen kunnen samenwerken aan een opdracht, enzovoorts. Er kan ook worden geconcludeerd dat een heldere aanpak en structuur van de les nodig is om duidelijk te maken aan de leerlingen wat er moet gebeuren en waar het om gaat. Dit is de enige manier om leerlingen bij de les te houden en hierdoor de taal aan te leren.
 * Maak op een activerende wijze duidelijk (met behulp van voorbeelden, vragenlijsten etc.) wat een goed pedagogisch klimaat is en waarom een goed contact met leerlingen essentieel is voor het stimuleren van taalontwikkeling.**

Een begin van een lijst van belangrijke 'randvoorwaarden' voor een goed pedagogisch klimaat is hieronder begonnen aan de hand van de bovenstaande tekst. Natuurlijk is deze lijst niet compleet. Het lijkt ons ook van belang dat iedereen hier zelf zoveel mogelijk aan toevoegt: - leerlingen voelen zich gewaardeerd en erkend - er mogen fouten worden gemaakt - leerlingen kunnen zichzelf zijn - de docent voelt zich geaccepteerd - er kan ook wel eens ontspannen worden - leerlingen worden positief benaderd - er wordt niet gepest - leerlingen kunnen samenwerken - structuur en aanpak is helder - ... - ... - ...

Je moet actief met anderen aan de slag om dingen te leren. Een heleboel dingen die je leert, leer je niet in je eentje. Zoals bekend bij kleine kinderen, leer je vaak het meest door zelf aan de slag te gaan (in geval van kinderen spelen, kijken, ...). Kennis komt dus langzaam tot stand terwijl je met anderen bezig bent. Een belangrijk aspect bij taalontwikkeling is het zelf spreken. Als je praat over wat je mee maakt, maar ook over nieuwe stof die je moet leren, ben je op een speciale manier met taal bezig. Je probeert je ervaring of kennis om te zetten in bepaalde woorden. Deze woorden worden door andere meteen beoordeeld. Ze kunnen je verbeteren of dingen toevoegen. Het is dus meteen een soort oefening of toets waarbij je merkt of je de ervaring of stof goed om kan zetten in de bijbehorende woorden. Je maakt je de taal die er bij hoort eigen.
 * Maak het belang van activerende didactiek duidelijk/ zichtbaar/voelbaar. Maak duidelijk hoe leerkrachten leerlingen kunnen helpen, de schooltaal en vakbegrippen te gebruiken.**

We gaan er van uit dat alle docenten het belang van activerende didactiek weten. Wat er kan gebeuren als je niet aan activerende didactiek doet (en de leerlingen dus gewoon moeten luisteren) is te zien op dit filmpje http://www.youtube.com/watch?v=Q_ciSoCTI-E&feature=related.